Τα πέντε στάδια του πένθους, με απλά λόγια

Σχεδόν όλοι έχουν ακούσει για τα «πέντε στάδια του πένθους» που περιέγραψε η ψυχίατρος Ελίζαμπεθ Κιούμπλερ-Ρος. Είναι χρήσιμα για να δίνουμε όνομα σε όσα νιώθουμε, αρκεί να τα κατανοήσουμε σωστά: δεν είναι μια σκάλα που ανεβαίνουμε σκαλί σκαλί, αλλά καταστάσεις που πηγαινοέρχονται.

Τα πέντε στάδια

• Άρνηση. «Δεν μπορεί να είναι αλήθεια.» Ο νους απορροφά το χτύπημα με τον δικό του τρόπο· είναι προστασία, όχι τρέλα.
• Θυμός. Ενάντια στους γιατρούς, στη ζωή, στον εαυτό μας, ακόμα και σε εκείνον που έφυγε. Είναι άβολος, αλλά είναι μέρος της διαδικασίας.
• Διαπραγμάτευση. Τα «κι αν…»: κι αν είχαμε πάει νωρίτερα στον γιατρό, κι αν ήμουν εγώ εκεί. Το να αναμασάς το αδύνατο είναι μια προσπάθεια να ανακτήσεις τον έλεγχο.
• Θλίψη. Η βαθιά λύπη όταν συνειδητοποιείς την πραγματικότητα. Δεν είναι από μόνη της κατάθλιψη: είναι η υγιής απάντηση σε μια τεράστια απώλεια.
• Αποδοχή. Δεν σημαίνει ότι είσαι καλά ούτε ότι ξεχνάς. Σημαίνει ότι μαθαίνεις να ζεις με την απουσία.

Αυτό που δεν λέει κανείς

Τα στάδια μπερδεύονται, επαναλαμβάνονται και δεν έχουν ημερολόγιο. Μπορεί κανείς να βρίσκεται στην αποδοχή μια Τρίτη και στον θυμό την Τετάρτη, και τα δύο είναι φυσιολογικά. Η σύγκριση με το πένθος των άλλων μόνο ενοχές προσθέτει.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Αν μετά από αρκετούς μήνες ο πόνος εμποδίζει το φαγητό, τον ύπνο ή τη δουλειά, ή αν εμφανίζονται σκέψεις αυτοτραυματισμού, είναι ώρα να μιλήσετε με έναν ειδικό. Το να ζητήσεις βοήθεια στο πένθος είναι εξίσου λογικό με το να βάλεις γύψο σε ένα σπασμένο κόκαλο.

Οι τελετουργίες βοηθούν

Η επίσκεψη στο μνήμα, ένα γράμμα, το ξαναδιάβασμα των συλλυπητηρίων στη σελίδα μνήμης, ένα κερί αναμμένο στις σημαδιακές ημερομηνίες… Οι μικρές τελετουργίες δίνουν στον πόνο έναν τόπο και μια μορφή. Και αυτό, σιγά σιγά, βάζει τάξη μέσα μας.